ظهیرالدین ابوالفضل طاهر ظهیر فاریابی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 6 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(وف 598 ق)، شاعر، متخلص به ظهیر. از معروفترین شعراى عصر خویش و اصلا از مردم فاریاب، از بلاد خراسان، بود. در جوانى به كسب علوم و اطلاعات مختلف علمى و ادبى در فاریاب و نیشابور پرداخت. در نیشابور مدح عضدالدین طغانشاه بن مؤید آى ابه را گفت. وى علاوه بر ادب به تحقیق در مباحث نجومى نیز پرداخت و پیش‏بینى منجمان را در وقوع طوفان در 582 ق، با تألیف رساله‏اى رد كرد. اما مطلقا مورد توجه پادشاه طغانشاه بن میود قرار نگرفت. در 582 ق ناگزیر نیشابور را ترك كرد و به اصفهان به خدمت صدرالدین خجندى رفت و قصایدى در مدح وى گفت. در 585 ق از اصفهان به مازندران و آذربایجان رفت و در آنجا به مداحى عده‏اى از افراد و وزارء و رجال همچون اصفهبد اعظم حسام‏الدوله والدین ابوالحسن اردشیر، از مشاهیر ملوك آل باوند، پرداخت. از دیگر ممدوحان ظهیر، طغرل بن ارسلان آخرین پادشاه سلجوقى، قزل ارسلان بن ایلدگز، اتابك نصره‏الدین ابوبكر ایلدگز و دیگر اتابكان آذربایجان هستند. بیشتر در تبریز زیست و با خاقانى شروانى، شیخ نظامى، میجرالدین بیلقانى و جمال‏الدین اصفهانى معاصر بود. در پایان عمر ترك ملازمت سلاطین گفت و به طاعت و كسب علم مشغول گشت. در تبریز فوت كرد و در قبرستان سرخاب نزدیك قبر خاقانى مدفون گردید. ظهیر صاحب «دیوان» شعر مشتمل بر چهار هزار بیت است.[1] (بخش 1) طاهر بن محمد فاریابى ملقب به ظهیرالدین و مكنى به ابوالفضل، شاعر معروف ایرانى (ف. تبریز 598 ه.ق.). اصل او از فاریاب است. وى از جوانى به تحصیل علوم و شعر و ادب پرداخت و ادب عرب و حكمت و نجوم بیاموخت و در خراسان و مازندران و آذربایجان سفر كرد. در روزگار اتابك قزل‏ارسلان به عراق و آذربایجان رفت. از ممدوحان وى حسام‏الدین اردشیر بن علاءالدوله حسن از طبقه ملوك آل باوند، طغانشاه حاكم نیشابور، محمد بن ایلدگز، قزل ارسلان و نصرةالدین ابوبكر از اتابكان آذربایجان را باید نام برد. وى با خاقانى و جمال‏الدین عبدالرزاق معاصر بود. جمال‏الدین مذكور تركیب بندى مفصل و شیوا در مدح ظهیر دارد و ظهیر در ستایش جمال‏الدین اشعارى دارد. دیوان وى مكرر به طبع رسیده. قصاید او كه غالبا در مدح شاهان و بزرگانست محكم و متین و غزلهایش مطبوع است.